Bến Tre được mệnh danh là “Thủ phủ dừa” của cả nước, nhưng trước thách thức của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và dịch sâu đầu đen, cách canh tác truyền thống không còn đảm bảo năng suất. Làm sao để cây dừa sai trái, ngọt nước và bán được giá cao?
Bài viết này là tài liệu tổng hợp chính thức từ Hội Nông dân Bến Tre, đúc kết kinh nghiệm từ các kỹ sư nông nghiệp đầu ngành và những nông dân sản xuất giỏi. Dù bà con mới bắt đầu trồng hay muốn cải tạo vườn tạp, đây là cẩm nang toàn diện nhất dành cho bà con.
1. Lựa chọn giống dừa phù hợp thổ nhưỡng Bến Tre
Việc chọn giống quyết định 50% thắng lợi. Bà con cần xác định rõ mục đích canh tác để chọn giống phù hợp:
Nhóm dừa uống nước (Dừa tươi)
Đây là nhóm cho thu nhập nhanh (sau 2.5 – 3 năm):
- Dừa Xiêm Xanh: Vỏ mỏng, nước ngọt thanh, rất được thị trường ưa chuộng. Đây là giống chủ lực hiện nay.
- Dừa Xiêm Lùn: Thân thấp, dễ thu hoạch, năng suất cực cao (trên 200 trái/cây/năm).
- Dừa Dứa: Có mùi thơm lá nếp đặc trưng, giá trị kinh tế cao nhưng kén đất hơn.
Nhóm dừa công nghiệp (Dừa khô/Dừa dầu)
- Dừa Ta: Cây to, tuổi thọ cao (trên 50 năm), chịu mặn và hạn tốt hơn dừa xiêm. Thích hợp vùng ven biển Bình Đại, Thạnh Phú.
- Dừa Sáp: Đặc sản giá trị cực cao, nhưng yêu cầu kỹ thuật thụ phấn và giống cấy phôi đặc biệt.
💡 Xem chi tiết: Top 5 giống dừa năng suất cao & chịu mặn tốt nhất hiện nay
2. Kỹ thuật thiết kế mương liếp và khoảng cách trồng
Đất Bến Tre chủ yếu là đất phù sa nhưng chịu ảnh hưởng triều cường. Kỹ thuật lên liếp là yếu tố sống còn.
- Chuẩn bị đất: Phải dọn sạch cỏ dại, đào mương lên liếp để xả phèn, rửa mặn. Kích thước mương rộng ít nhất 2m để trữ nước ngọt mùa hạn.
- Khoảng cách trồng chuẩn:
- Dừa Xiêm: 5m x 5m hoặc 5m x 6m.
- Dừa Ta: 8m x 8m.
- Kiểu trồng: Nên trồng theo kiểu nanh sấu (hình tam giác đều) để tận dụng tối đa ánh sáng mặt trời và rễ cây đan xen nhau giữ đất chắc chắn hơn.
3. Kỹ thuật chăm sóc dừa theo giai đoạn sinh trưởng
Giai đoạn kiến thiết cơ bản (1-3 năm đầu)
Giai đoạn này cây cần tập trung phát triển bộ rễ và thân lá.
- Giữ ẩm: Tủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô vào mùa nắng. Lưu ý cách gốc 20cm để tránh nấm bệnh cổ rễ.
- Bón phân: Ưu tiên phân hữu cơ vi sinh và phân NPK có hàm lượng Đạm (N) và Lân (P) cao để kích rễ.
Giai đoạn kinh doanh (Cho trái ổn định)
Khi dừa bắt đầu cho trái (năm thứ 4 trở đi), nhu cầu dinh dưỡng thay đổi.
- Nguyên tắc “Nặng đầu – Nhẹ cuối”: Bón nhiều vào đầu mùa mưa và giảm dần vào cuối mùa.
- Bổ sung Kali: Kali giúp dừa ngọt nước, gáo cứng, cơm dày. Nếu thiếu Kali, dừa dễ bị rụng trái non (hiện tượng treo cổ).
- Xử lý mặn: Sau mỗi đợt hạn mặn, cần tưới xả bằng nước ngọt và bón vôi bột để rửa mặn cho đất.
💡 Lời khuyên chuyên gia: Quy trình bón phân cho dừa sai trái, chống rụng trái non
4. Phòng trừ sâu bệnh hại nguy hiểm trên cây dừa
Đây là phần bà con cần quan tâm nhất hiện nay để bảo vệ thành quả lao động.
Sâu đầu đen hại dừa (Opisina arenosella)
Đây là “kẻ thù số 1” của dừa Bến Tre hiện nay.
- Dấu hiệu: Tàu lá dưới bị cháy khô đỏ rực, nhìn kỹ thấy sâu non nằm trong các đường hầm bằng phân sâu kết dính.
- Biện pháp:
- Cắt tỉa tàu lá bị hại nặng đem tiêu hủy (đốt hoặc ngâm nước).
- Ưu tiên sinh học: Thả ong ký sinh (Bọ đuôi kìm) để tiêu diệt trứng và ấu trùng sâu. Hạn chế phun thuốc hóa học tràn lan gây chết thiên địch.
🚑 Giải pháp khẩn cấp: Phác đồ điều trị Sâu đầu đen hại dừa dứt điểm & Cách thả ong ký sinh
Bọ cánh cứng (Bọ dừa)
- Tấn công đọt non làm lá xơ xác, cây còi cọc.
- Cách trị: Sử dụng chế phẩm sinh học nấm Ma xanh (Metarhizium) hoặc nuôi thả ong ký sinh Asecodes hispinarum.
5. Mô hình xen canh “Lấy ngắn nuôi dài”
Để tối đa hóa lợi nhuận trên cùng một diện tích, nông dân Bến Tre đang áp dụng các mô hình xen canh hiệu quả:
- Nuôi tôm càng xanh trong mương dừa: Tôm ăn mùn bã hữu cơ, phân tôm tốt cho dừa. Thu nhập kép ổn định.
- Trồng Bưởi Da Xanh/Ca cao xen dừa: Tận dụng bóng mát của dừa cho cây ưa bóng.
- Nuôi gà thả vườn: Gà ăn sâu bọ hại dừa, phân gà bón lại cho cây.
💰 Mô hình làm giàu: Hướng dẫn kỹ thuật nuôi tôm càng xanh trong mương dừa
6. Hỏi đáp thường gặp về trồng dừa (FAQ)
Hỏi: Nước mặn bao nhiêu phần nghìn thì dừa chịu được? Đáp: Dừa có thể chịu được độ mặn dưới 4‰. Tuy nhiên, nếu độ mặn trên 2‰ kéo dài, cây sẽ bị rụng trái non, trái nhỏ, nước lợ. Bà con cần chủ động đo độ mặn thường xuyên.
Hỏi: Dừa trồng bao lâu thì có trái? Đáp: Với giống dừa Xiêm lùn, nếu chăm sóc tốt thì sau 24-30 tháng (2.5 năm) bắt đầu cho lưỡi mèo. Dừa Ta thì lâu hơn, khoảng 4-5 năm.
Hỏi: Mua giống dừa chuẩn ở đâu tại Bến Tre? Đáp: Bà con nên liên hệ các trại giống được Sở Nông nghiệp cấp phép hoặc Trung tâm dừa Đồng Gò để đảm bảo giống chuẩn F1, sạch bệnh.
Trồng dừa là nghề truyền thống, nhưng áp dụng khoa học kỹ thuật là chìa khóa để làm giàu bền vững. Hội Nông dân Bến Tre luôn đồng hành cùng bà con trên con đường phát triển nông nghiệp hiện đại.
📢 Bà con cần tư vấn kỹ thuật trực tiếp?
- Tham gia nhóm Zalo “Nông dân Bến Tre làm giàu”: zalo.me/nongdanbentrelamgiau
- Theo dõi cập nhật giá dừa hàng ngày tại chuyên mục: [Thông tin thị trường]